Entraide et grands travaux

Écoutez le témoignage

0:00 / 0:00
Peinture de Lucien Pouëdras : Le déménagement du fermier.
huile sur toile
|
46
|
TAILLE
60 x 50
Le déménagement du fermier

Loin d’être individualistes, les petits paysans savaient parfaitement que la solidarité était indispensable pour faire face à certaines contraintes. Des siècles d’usages collectifs des landes avaient forgé les liens d’une communauté dans chaque village. Le battage est demeuré longtemps la principale occasion d’organiser la solidarité entre agriculteurs de villages voisins. En effet, la batteuse mécanique exigeait une chaîne de tâches spécialisées comprenant 20 à 30 personnes : « La batteuse moderne avalait les gerbes de façon transversale, de telle sorte qu’elle vomissait la paille sur une grille où chacun devait, avec ses bras, reconstituer une nouvelle gerbe sans le grain dirigé vers les sacs. Une fois la gerbe de paille entourée du bras du ramasseur, celui-ci s’adressait à son suivant qui lui offrait un lien qu’il venait de torsader. D’où ce manège, dans un nuage de poussière, de ceux qui devaient “embrasser” ceux qui leur tendaient la gerbe.

E 1950 e oamp, n’ankouait ket ! Ag un dachenn dalc’het ged ur familh eh omp é komz, en ur gêriadenn peder pe pemp tachenn, hag a produ ar pezh a vez rekiz dezhe. Pa vez ur mank bennag, rac’h an dud en em sikoura. Simpl a-walc’h eo. Meur a wezh, nawazh, e veze labourioù braz, ha red e veze o ober heb gortoz, rag an termen e oa d’o c’has da benn, rag ma oa kàer an amzer, ar pezh na vehe ket bet an deiz àr-lec’h marse.

Setu perag ne veze ket posubl leuskel peb peizant en em zivrouilh e-hunan-penn, dreist-oll evid ar pezh a veze graet ar labourioù braz anezhe. D’an hañv dreist-oll e tegouezhe sort labourioù, pa veze rekiz serriñ an eostoù, ar foenn, an edoù ha, goude, an avaloù douar ha kement oa. Ha daw e veze d’an dud en em gleved ha labourad kotebus. Neuze en em dolpent, ged o roñsed, ged o c’hirri, ar pezh a zouble nerzh an oll. Ouzhpenn doubliñ niver ar roñsed hag ar c’hirri, e veze doublet ive niver ar vrazarded er jeu. Ha maouezed ive, gwezhave, a zae da roiñ dorn, pe devezhourion. Renkiñ a rae tud ar gêriadenn en em frammañ mat, ha ged re kêriadennoù tost arall, gwezhave.